۱۳۹۲ آبان ۳, جمعه

رود "کارون" : سروده ها و ترانه ها ، فیلم ها و یادها


گر حقیقت در جهان بازیچه ی افسون نبودى
کار ره‏پویان حق این گونه دیگرگون نبودى
نغمه ی سازِ مخالف دلکش و گیرا نمى‏شد
گر ورق سوزِ غرض‏ها، دفتر قانون نبودى
خامه‏اى مى‏خواست آزاد از گزند حق ستیزان
تانویسد هر چه در افشاى آن مأذون نبودى
قدر و قیمت گر نمى‏کاهید از کالاى تقوا
مفسدت را تا بدین حد مشترى افزون نبودى
مى‏نماندى ماردوش از خودسرى سرها به تن‏ها
گر قیام کاوه و پیکار افریدون نبودى
ظلمت جهل ار نپوشاندى دو چشم تیزبین را
کس به گمراهى بتى را عابد و مفتون نبودى
زنده رود از بهر آبادى نبودى گرمْ تازان
گر ثبات زردکوه و جنبش کارون نبودى
گر نبودى بازوى دشمن‏شکن ایرانیان را
«مرز ما سِند و فرات و کورش و جیحون نبودى»
آه از آن مصلح‏نمایان کز پى اصلاح کشور
وعده‏ها دادند و جز افسانه و افسون نبودى
گر نبودى آشنا با رنگ خون دشت شهامت
لاله‏ها روییده در دامان این هامون نبودى
گر نبودى عقده ی ثروت گرایى مفلسان را
زاهد فرصت طلب این روزها قارون نبودى
سرد گشتى آتش تابندگى در شعر شیوا
گر ز انفاس ادیبان گرم این کانون نبودى : عبدالعلی ادیب برومند
 
خوشا فصل بهار و رود کارون/ افق از پرتو خورشید، گلگون
ز عکس نخل ها بر صفحه ی آب/ نمایان صدهزاران نخل وارون
دمنده کشتی کلگای زیبا/ به دریا چون موتور بر روی هامون
قطار نخل ها از هر دو ساحل/ نمایان گشته با ترتیب موزون
چو دو لشکر که بندد خط زنجیر
به قصد دشمن از بهر شبیخون : ملک‌الشعرای بهار
 
بلم ، آرام چون قویی سبکبار/ به نرمی بر سر ِ کارون همی رفت
به نخلستان ِ ساحل ، قرص ِ خورشید/ ز دامان ِ افق بیرون همی رفت
شفق ، بازیکنان در جنبش ِ آب/ شکوه ِ دیگر و راز ِ دگر داشت
به دشتی بر شقایق ، باد ِ سر مست/ تو پنداری که پاورچین گذر داشت
جوان ، پاروزنان بر سینه ی موج/ بلم می راند و جانش در بلم بود
صدا سر داده غمگین ، در ره ِ باد/ گرفتار دل ِ و بیمار ِ غم بود
" دو زلفونت بود تار ِ ربابم/ چه می خوای ازین حال ِ خرابم
تو که با ما سر ِ یاری نداری/ چرا هر نیمه شو آیی بخوابم "
درون ِ قایق از باد ِ شبانگاه/ دو زلفی نرم نرمک تاب می خورد
زنی خم گشته از قایق بر امواج/ سر انگشتش به چین ِ آب می خورد
صدا ، چون بوی ِ گل در جنبش ِ باد/ به آرامی به هر سو پخش می گشت
جوان می خواند و سرشار از غمی گرم/ پی دستی نوازش بخش می گشت:
" تو که نوشُم نئی نیشُم چرایی/ تو که یارم نئی پیشُم چرایی
تو که مرهم نئی زخم ِ دلم را/ نمک پاش ِ دل ِ ریشم چرائی "
خموشی بود و زن در پرتو ِ شام/ رخی چون رنگ ِ شب نیلوفری داشت
ز آزار ِ جوان دلشاد و خرسند/ سری با او ، دلی با دیگری داشت
ز دیگر سوی ِ کارون زورقی خُرد/ سبک ، بر موج لغزان ِ پیش می راند
چراغی ، کور سو می زد به نیزار/ صدایی سوزناک از دور می خواند
نسیمی این پیام آورد و بگذشت: " چه خوش بی مهربونی از دو سربی "
جوان نالید زیر ِ لب به افسوس:
" که یک سر مهربونی درد ِ سر بی " : فریدون توللی
 
شادم که در شرار تو می سوزم/ شادم که در خیال تو می گریم
شادم که بعد وصل تو باز اینسان/ در عشق بی زوال تو می گریم
پنداشتی که چون ز تو بگسستم/ دیگر مرا خیال تو در سر نیست
اما چه گویمت که جز این آتش/ بر جان من شرار_ دگر نیست
شب ها چو در کناره ی نخلستان/ کارون ز رنج خود به خروش آید
فریادهای حسرت من گویی/ از موجهای خسته به گوش آید
شب لحظه ای به ساحل او بنشین/ تا رنج آشکار مرا بینی
شب لحظه ای به سایه خود بنگر
تا روح بی قرار مرا بینی : بر گرفته از "شکوفه ی اندوه" سروده ی فروغ فرخزاد  

خروشان و شتابان رود کارون/ در افزوده به بالا و به پهنا
رخ سرخش غبار آلود و تیره/ چو روی مرد جنگی روز هیجا
ز هر سو موج ها انگیخت چون کوه/ که شد کوه از نهیبش زیر و بالا
به تیغ موج هایش کف نشسته
چو برف دی مهی بر کوه خارا... : ملک‌الشعرای بهار
 
من گلی بودم/ در رگ هر برگ لرزانم خزیده عطر بس افسون
در شبی تاریک روییدم/ تشنه لب بر ساحل کارون
بر تنم تنها شراب شبنم خورشید می لغزید
یا لب سوزنده ی مردی که با چشمان خاموشش
سرزنش می کرد دستی را که از هر شاخه ی سر سبز
غنچه ی نشکفته ای می چید
پیکرم فریاد زیبایی/ در سکوتم نغمه خوان لب های تنهایی
دیدگانم خیره در رویای شوم سرزمینی دور و رویایی
که نسیم رهگذر در گوش من میگفت
"آفتابش رنگ_ شاد_ دیگری دارد"
عاقبت من بی خبر از ساحل کارون/ رخت بر چیدم
در ره خود بس گل پژمرده را دیدم
چشمهاشان، چشمه ی خشک کویر غم/ تشنه ی یک قطره شبنم
من به آنها سخت خندیدم : بر گرفته از "تشنه" سروده ی فروغ فرخزاد
 
ز پوچ جهان هیچ اگر دوست دارم/ تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم
تو را ، ای کهن پير جاويد برنا/ تو را دوست دارم، اگر دوست دارم
تو را ، ای گرانمايه، ديرينه ايران/ تو را ای گرامی گهر دوست دارم...
خوشا حوزه ی شرب کارون و اهواز
که شيرين‌ترش از شکر دوست دارم... : مهدی اخوان ثالث
 
جوقی ز مرغکان مهاجر ز «اورگنج»
از عشق «زنده رود» سوی اصفهان پرید
«کارون» از آبهای «میانرود» مژده یافت
کز شوقِ عید اشک ز رُخسار ما سُرید... : عبدالعلی ادیب برومند
 
یاری کن ای نفس که درین گوشه ی قفس/ بانگی بر آورم ز دل خسته، یک نفس
تنگ غروب و هول بیابان و راه دور/ نه پرتو ستاره و نه ناله ی جرس
خونابه گشت دیده ی کارون و زنده رود/ ای پیک آشنا برس از ساحل ارس
صبر پیمبرانه ام آخر تمام شد/ ای آیت امید به فریاد من برس
از بیم محتسب مشکن ساغر ای حریف/ می خواره را دریغ بود خدمت عسس
جز مرگ دیگرم چه کس آید به پیشباز/ رفتیم و همچنان نگران تو باز پس
ما را هوای چشمه ی خورشید در سر است
سهل است "سایه" گر برود سر در این هوس : هوشنگ ابتهاج (سایه)

کارون ز چشمه خشکید، البرز لب فرو بست
حتا دل_ دماوند، آتش فشان ندارد
دیو_ سیاه_ دربند، آسان رهید و بگریخت
رستم در این هیاهو، گرز_ گران ندارد... : بر گرفته ازسروده ای منسوب  به سیمین بهبهانی
 
از بستر ِ کارون تا قلّهء الوند
وز دامن کرکس تا ساحل ِ اروند
مام ِ وطن در سوگ
در سوگ ِ یک فرزند. .. : محمد جلالی چیمه ( م.سحر)

 وطن ، شوش و چغا زنبيل و کارون
ارس ، زاينده رود و موج_ جيحون
وطن ، تير و کمان_ آرش_ ماست
سياوش هاي غرق_ آتش_ ماست... : دکتر مصطفی بادکوبه ای
 
نگر ، کارون و گلبا را ن_ آن را
غزل خوانان ، بلم رانان_ آن را
 
اگرکارون زعطر_عشق خواهی
نظر افکن ،  شبانگاهان_ آن را
 
دکتر منوچهر سعادت نوری

ترانه ها
رود کارون : قاسم جبلی
https://www.youtube.com/watch?v=xkPUChby__8
کارون : حسن شماعی زاده
https://www.youtube.com/watch?v=7dTtif9FeLo
لب كارون : آقاسی
https://www.youtube.com/watch?v=gJGNOGC87UU
لب كارون : آغاسی
https://www.youtube.com/watch?v=qDw9E8kt_As
ترانه ی کارون ما : داریوش
https://www.youtube.com/watch?v=ZNqK3CWSiAE
سمفوني كارون و سالار عقیلی
https://www.youtube.com/watch?v=g9bjW83UkvQ

فيلم ها و گزارش‌ها
افشای فاجعه ی سد کارون
و
تبدیل رودخانۀ کارون به بزرگترین فاضلاب

یادها
زنجیرسروده هایی درباره ی رود کارون
http://iranian.com/main/blog/m-saadat-noury-55.html
خوشا حوزه ی شرب کارون و اهواز
https://www.youtube.com/watch?v=pbgaeiqLwOg
گر ثبات زردکوه و جنبش کارون نبودى
https://www.facebook.com/AdibBoroumand/posts/146123618857125
لب کارون، دیگر گل‌بارون نیست: محمّد درویش
http://mohammaddarvish.com/desert/archives/6107

مجموعه ی گل غنچه های پندار
http://saadatnoury.blogspot.ca/2013/10/blog-post_25.html